6/08/2026

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިސާބު މާއްދާގެ ގޮންޖެހުން: ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ދަތިވަނީ ކީއްވެ؟

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިސާބު މާއްދާގެ ގޮންޖެހުން: ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ދަތިވަނީ ކީއްވެ؟

ހިސާބު އިލްމަކީ ސްކޫލުތަކުގައި ކިޔަވައިދޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް މާއްދާއެވެ. މިއީ ދަރިވަރުންގެ ބުއްދިއާއި, ފިކުރު ހިންގައި މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގެ ހުނަރާއި, އަދި ދިރިއުޅުމުގެ އާންމު ކަންކަން ނިންމުމުގެ އަމިއްލަ އިތުބާރު އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މާއްދާއެކެވެ. ނަމަވެސް, މުޅި ރާއްޖޭގެ ގިނަ މުދައްރިސުންނާއި, ބެލެނިވެރިން އަދި ސްކޫލުތަކުގެ ވެރިން ކަންބޮޑުވާ އެއް މައްސަލައެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ދަރިވަރުންނަށް ހިސާބު މާއްދާ އުނގެނުމުގައި ބޮޑެތި އުނދަގޫތަކަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހުމެވެ. މި ގޮންޖެހުމަކީ ހަމައެކަނި އެންމެ ސަބަބަކާ ހުރެ ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޕްރައިމަރީ ގްރޭޑްތަކުގައި ބިންގާ ބަލިކަށިވުމާއި, ބަސް ދޭހަވުމުގެ އުދަގުލާއި ދަރިވަރުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން ކުޑަވުމާއި, އަދި ފުންކޮށް ދެނެގަތުމުގެ ބަދަލުގައި ހަމައެކަނި... އިމްތިހާނުގެ ނަތީޖާއަށް މާބޮޑަށް ބަރޯސާވާ, ތަޢުލީމީ ޘަޤާފަތެއް އޮތުން ފަދަ ގިނަ ސަބަބުތަކެއް އެކުވެގެން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.

އިތުރުވަމުންދާ ކަންބޮޑުވުމެއް

ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި, ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިސާބު މާއްދާގެ ފެންވަރު ދަށްވުމަކީ ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދިމާވެފައިވާ ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ކުރީގެ ޤައުމީ އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓްތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި ގްރޭޑް 4 އެއްގެ ދަރިވަރުންނަށް ހިސާބުން އެވްރެޖްކޮށް ލިބިފައިވަނީ 39 އިންސައްތައެވެ. މިއީ އެ ކުދިންގެ އުމުރާ އެކަށީގެންވާ ހުނަރުތައް ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ދަސްވެފައިނުވާކަން އަންގައިދޭ ހެއްކެކެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތައް ލޯވަރ ސެކަންޑަރީ ފެންވަރުގައިވެސް ފާހަގކުރެވިފައިވެއެވެ. ދާދިފަހުން ނެރެފައިވާ ރިޕޯޓްތަކުންވެސް ދައްކަނީ އުނގެނުމުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި, ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ފެންވަރުގެ ފަރަގުތައް ކުޑަކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުންވެސް ފާހަގކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި, ދިވެހި ދަރިވަރުންގެ ބޮޑު ބައަކަށް ހިސާބުގެ އެންމެ އަސާސީ ފެންވަރަށް ވާސިލުވުމަށްވެސް ދަތިވެއެވެ. މި ހޯދުންތަކުން އެނގެނީ މި މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި މަދު ސްކޫލެއްގެ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމެވެ. މިއީ ސީރިއަސް ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭ ޤައުމީ ގޮންޖެހުމެކެވެ.

ސަމާލުކަން ނުދެވުމުގެ މައްސަލަ

ދަރިވަރުން ފިލާވަޅަށް ސަމާލުކަންދޭ މިންވަރު ހިފެހެއްޓުން އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް އުނދަގޫވަމުންދާ ކަމަށް ގިނަ މުދައްރިސުން ބުނެއެވެ. މިއަދުގެ ދަރިވަރުން ބޮޑުވަމުން އަންނަނީ މޮބައިލް ފޯނާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާއި، ވީޑިއޯ އަދި އިންޓަނެޓްގެ އެކި ކަންކަމުގެ ތެރޭގައެވެ. އެކި ޤައުމުތަކުގައި ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތަކަށް މާބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދެވުމުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަންދޭ މިންވަރު ކުޑަވެ، ގިނައިރު ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަންދޭން އުނދަގޫވެއެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ގިނަ ފައިދާތަކެއް ކުރިނަމަވެސް، ގިނައިރު ސަމާލުކަންދީގެން މަސައްކަތްކުރަން އާދަނުވެ ތިބޭ ކުދިންނަށް އާދައިގެ ކްލާސްރޫމްތަކުގައި އުނގެނުން ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް ވެއެވެ. ހިސާބު ކިޔެވުމަށް ކެތްތެރިކަން ބޭނުންވެއެވެ. ޖަވާބަކާ ހަމައަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ދަރިވަރުން ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ކުށްތައް ރަނގަޅުކޮށް، އަލުން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. ސަމާލުކަން ދެވޭ ވަގުތު ކުރުވުމުން، ގިނަ ކުދިން މަސައްކަތް ނުނިމެނީސް އުންމީދު ކަނޑާލައެވެ.

އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފަރިތަނުކުރުން

ހިސާބު ދަސްކުރުމަކީ ބަހެއް ނުވަތަ ކުޅިވަރެއް ދަސްކުރުން ފަދަ ކަމެކެވެ. ކޮންސެޕްޓެއް ވިސްނުމަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. ދަރިވަރުން ގަވާއިދުން ފަރިތަކުރަންވެސް ޖެހެއެވެ. ގެއަށްދޭ ފިލާވަޅުތައް (ހޯމްވޯކް) ގިނަފަހަރަށް ހުންނަނީ ފުރިހަމަނުކޮށް, ނޫނީ ރައްޓެހިންގެ ފޮތުން ކޮޕީކޮށްފައި, ނުވަތަ އިންޓަނެޓުން ޖަވާބު ހޯދާ އެޕްލިކޭޝަންތައް ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައި ކަމަށް މުދައްރިސުން ފާހަގކުރެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން, ދަރިވަރުންނަށް ރަނގަޅު ޖަވާބު ފެނުނު ނަމަވެސް, އެ ޖަވާބަށް ވާސިލުވި ގޮތުގެ ވިސްނުމެއް ދަހެއް ނުވެއެވެ. ގަވާއިދުން ފަރިތަނުކުރުމުން ހިސާބުގެ ހުނަރުތައް ބަލިކަށިވެއެވެ. އަދި ދަރިވަރުން ދެން އަންނަ ގްރޭޑަކަށް ދަނީ އެނގެންޖެހޭ ބައެއް ބައިތައް ނޭނގި ހުރެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް ހުންނަ ފިލާވަޅުތައް ދަސްކުރަން މާބޮޑަށް އުނދަގޫވެއެވެ.

ވިސްނުން ބޭނުންކުރުުގެ ބަދަލުގައި ހަމައެކަނި ވޯކްޝީޓް ހެދުން

ވޯކްޝީޓްތަކަކީ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ފައިދާހުރި އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް, ބައެއް ކްލާސްރޫމްތަކުގައި މިއީ ކިޔަވައިދޭ މައިގަނޑު ގޮތް ކަމުގައި ވެފައިވެއެވެ. ހަމައެކަނި ފޯމިއުލާއެއް ކިޔައިދިނުމަށްފަހު, އެއްކަހަލަ ގިނަ ސުވާލުތަކެއް ހުރި ވޯކްޝީޓްެއް ފުރިހަމަކުރަން ދިނުމުން ކްލާސްރޫމް ހިމޭންވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް, މިއީ އަބަދަކު ފުންކޮށް އުނގެނުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދަރިވަރުންނަށް ހިސާބު އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތުގައި ދަސްވަނީ, އެކުދިން ވިސްނި ގޮތް ކިޔައިދީ, ކްލާހުގެ އެހެން ކުދިންނާ ޚިޔާލު ބަދަލުކޮށް, އަދި މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުވާނެ އެކި ގޮތްގޮތް ހޯދައި ބެލުމުންނެވެ. މިފަދަ ފުރުޞަތުތައް ނުލިބުމުން, ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ދަސްވަނީ ހަމައެކަނި ހިސާބު ހަދާނެ ފިޔަވަޅުތަކެވެ. އެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަނީ ކީއްވެގެންކަމެއް އެކުދިންނަކަށް ނޭނގެއެވެ.

އިމްތިހާނަށް އެކަނި ބެލުމުގެ ޘަޤާފަތް

އަނެއް ގޮންޖެހުމަކީ އިމްތިހާނުތަކަށް މާބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދިނުމެވެ. ގިނަ ދަރިވަރުން ވަނީ މާޒީވެދިޔަ އިމްތިހާނު ކަރުދާސްތަކުގެ (ޕާސްޓް ޕޭޕަރުގެ) ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދޭނެ ގޮތްތައް ދަސްކުރުމަށް ކަށިން ހިތްވަރުލާފައެވެ. މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން ފަރިތަ ސުވާލުތައް ހަދަން އެހީތެރިވެދެއެވެ. ނަމަވެސް, ސުވާލު އާ ގޮތަކަށް އަހާލުމުން ގިނަފަހަރަށް ދަރިވަރުންނަށް ނޭނގެއެވެ. ހަގީގީ ހިސާބުގެ ވިސްނުމަކީ ކަންކަން ހުންނަ ގޮތް (ޕެޓާންތައް) ދެނެގަތުމާއި, ނުދަންނަ ޙާލަތްތަކަށް އެ ޚިޔާލުތައް ބޭނުންކުރުމާއި, އަދި އެކަން ކުރި ސަބަބު ކިޔައިދިނުމެވެ. ހަމައެކަނި ހަނދާންބެހެއްޓުމުން (ހިތުދަސްކުރުމުން) މި ހުނަރުތަކެއް ތަރައްޤީއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން, ބައެއް ދަރިވަރުން ފަރިތަ ސުވާލުތަކުން ރަނގަޅު މާކްސް ހޯދި ނަމަވެސް, ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ ސުވާލުތަކާ ކުރިމަތިލާއިރު ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ.

ތަޢުލީމީ ގޮތުން ކުރިއަރާފައިވާ ޤައުމުތަކުން ތަފާތުކޮށް ކުރާ ކަންކަން

ޕްރޮގްރާމް ފޯ އިންޓަރނޭޝަނަލް ސްޓޫޑަންޓް އެސެސްމަންޓް (ޕީސާ) ފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެސެސްމަންޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި, ސިންގަޕޫރު, ޖަޕާން, ދެކުނު ކޮރެއާ އަދި އެސްޓޯނިއާ ފަދަ ޤައުމުތަކުގެ ދަރިވަރުން ހިސާބުން އަބަދުވެސް މަތީ ނަތީޖާތައް ހޯދައެވެ. ކޮންމެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމެއް ތަފާތުވި ނަމަވެސް, އެ ޤައުމުތަކުގައި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ:

  • ދަރިވަރުން މުހިންމު ކޮންސެޕްޓްތައް ފުންކޮށް ދެނެގަތުމަށް ގިނަ ވަގުތު ހޭދކުރެއެވެ.
  • ކްލާސްރޫމްތަކުގައި ވާހަކަދައްކާ މަޝްވަރާކުރުމަށް ހިތްވަރުދެއެވެ.
  • ހަމައެކަނި ޖަވާބު ލިޔުމުގެ ބަދަލުގައި, ދަރިވަރުން ވިސްނި ގޮތް ބުނެދެއެވެ.
  • ކުށްތަކަކީ އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެއެވެ.
  • ހުރިހާ ދަރިވަރުންނަށްވެސް މަތީ އުންމީދުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައި ހުރެއެވެ.

މިފަދަ ގޮތްގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން, ދަރިވަރުން އިތުރަށް އުނގަދޫ ބައިތަކަށް ދިއުމުގެ ކުރިން, އެކުދިންގެ އަމިއްލަ އިތުބާރުާއި ވިސްނުން ބިނާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެއެވެ.

ބިންގާ ބަލިކަށިވުމުން ފަހުން ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ދިމާވުން

ހިސާބަކީ އެއް ބައިގެ މައްޗަށް އަނެއް ބައި ބިނާވެގެންދާ މާއްދާއެކެވެ. އަސާސީ ނަންބަރުތަކުގެ ހިސާބުތަކާއި, ފްރެކްޝަން (ލިބިދޭ ބައިތައް), ޑެސިމަލް (ދިހައެއްގެ ބައިތައް) ނުވަތަ ޕަސެންޓޭޖް (އިންސައްތަ) ރަނގަޅަށް ނޭނގޭ ދަރިވަރަކަށް, އަލްޖެބްރާ އާއި ޓްރިގޮނޮމެޓްރީ ދަސްކުރަން މާބޮޑަށް އުނގަގޫވާނެއެވެ. ސެކަންޑަރީ ގްރޭޑްތަކުގެ ގިނަ މުދައްރިސުން ބުނާ ގޮތުގައި, ދަރިވަރުން ކްލާހަށް އަންނައިރު ކުރީ އަހަރުތަކުން ނޭނގި ހުންނަ ބޮޑެތި ބައިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މުޤައްރަރުގައި (ސިލަބަހުގައި) ހުންނަ އެއްޗެހި ދަސްކުރަން އުނގަގޫވެ, މާޔޫސްވެ, އަމިއްލަ އިތުބާރު ކުޑަވެއެވެ. އެހެންކަމުން, ޕްރައިމަރީ ސްކޫލުގައި ހިސާބުގެ ބިންގާ ވަރުގަދަކުރުމަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަލާއިރު ކުރެވޭނެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަންތަކެވެ.

ބަހުގެ މުހިންމުކަން

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިސާބު ކިޔަވައިދެނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން މުހިންމު ފުރުޞަތުތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް, މިއީ ގޮންޖެހުންތަކެއްވެސް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ. ގިނަ ދަރިވަރުން ހިސާބު ހެދުމުގެ ކުރިން, ސުވާލުގައި ބޭނުންކޮށްފައި ހުރި އިނގިރޭސި ބަސްތައް ދެނެގަންނަންޖެހެއެވެ. ބަސް ވިސްނުމަކީ ހުރަހަކަށް ވާނަމަ, ހިސާބުގެ ކޮންސެޕްޓް އެނގުނު ކަމުގައިވިޔަސް ދަރިވަރުންނަށް ހިސާބު ހަދަން އުނގަގޫވެއެވެ. މި ގޮންޖެހުން ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ފާހަގަވަނީ, ރަނގަޅަށް ކިޔައި މާނަ ދެނެގަންނަންޖެހޭ ދިގު, އުނދަގޫ ވާހަކަ ސުވާލުތައް (ވޯޑް ޕްރޮބްލެމްސް) ހަދާއިރުއެވެ.

ބެލެނިވެރިންނަށް ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއް؟

ހިސާބު އުނގެނުމަށް އެހީތެރިވުމުގައި ބެލެނިވެރިން އަދާކުރަނީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެކެވެ. މަދު ކަންތައްތަކަކުންވެސް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެވިދާނެއެވެ:

  • ފިލާވަޅު ދަސްކުރަން ހިމޭން, ހަމަޖެހޭ އަދި ސަމާލުކަން ނުގެއްލޭނެ ފަދަ މާޙައުލެއް ހޯދައިދިނުން.
  • ފަހު ވަގުތު ދަސްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި, ގަވާއިދުން ފަރިތަކުރުމަށް հިތްވަރުދިނުން.
  • ހަމައެކަނި ރަނގަޅު ޖަވާބު ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި, ފިލާވަޅު ވިސްނައިގަތުމަށް ސަމާލުކަންދިނުން.
  • ބާޒާރުކުރުމާއި, ކެއްކުމާއި އަދި ބަޖެޓް ހެދުން ފަދަ ދިރިއުޅުމުގެ އާންމު ކަންކަމުގައި ހިސާބާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުން.
  • އުނދަގޫ މައްސަލަތަކާ ކުރިމަތިލާއިރު ކުދިން ކުރާ މަސައްކަތަށާއި ދައްކާ ހިތްވަރަށް ތައުރީފުކުރުން.

ސްކޫލުތަކަށާއި މުދައްރިސުންނަށް ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއް؟

ހިސާބު އުނގެނުން ރަނގަޅުކުރުމަށް ސްކޫލުތަކަށްވެސް އަމަލީ ގޮތުން ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅިދާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:

  • ފިލާވަޅުތަކުގައި ވާހަކަދައްކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި, މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމަށް ހިތްވަރުދިނުން.
  • އެއްކަހަލަ ސުވާލުތައް ހުންނަ ވޯކްޝީޓްތަކަށް މާބޮޑަށް ބަރޯސާވުން މަދުކުރުން.
  • ލޮލަށް ފެންނަ ވަސީލަތްތަކާއި (ވިޝުއަލް އެއިޑްސް) އަމަލީ މިސާލުތައް ބޭނުންކުރުން.
  • ނޭނގި ހުންނަ ބައިތައް ކުރިން ދެނެގަނެ, އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.
  • ކްލާސްރޫމްގެ ރަނގަޅު ތަޖުރިބާތަކުގެ އެހީގައި ދަރިވަވަރުންގެ އަމިއްލަ އިތުބާރު ބިނާކުރުން.

ކުރިއަށް ދިއުން

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިސާބު މާއްދާގެ ގޮންޖެހުމަކީ ހަގީގީ މައްސަލައެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ޙައްލުނުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަތީޖާ ރަނގަޅުކުރެވޭނީ ސްކޫލުތަކާއި, މުދައްރިސުންނާއި, ބެލެނިވެރިން އަދި ދަރިވަރުން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްގެންނެވެ. ލަނޑުދަނޑިއަކަށް ވާންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުން މަތީ މާކްސް ހޯދުމެއް ނޫނެވެ. ހަގީގީ ބޭނުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ހިސާބު ވިސްނައިދިނުމާއި, ބުއްދިވެރިކޮށް ވިސްނަން ދަސްކޮށްދިނުމާއި, އަދި އަމިއްލައަށް މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގެ އިތުބާރު ހޯދައިދިނުމެވެ. ދަރިވަރުން ހިސާބު ހިތުދަސްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ވިސްނައިގެން ދަސްކުރަން ފެށުމުން, އިމްތިހާނުތަކުން ކާމިޔާބުވުމަކީ ކިޔެވުމުގެ ހަމައެކަނި ބޭނުމަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި, އޭގެ ޒާތުގައި އަމިއްލައަށް ލިބޭނެ ނަތީޖާއެކެވެ.


References

Quality Assurance Department. (2016). National assessment of learning outcomes (NALO) report: Mathematics, English, and Dhivehi at Grade 4. Ministry of Education. http://qad.gov.mv

World Bank Group. (2019). Project information document (PID): Maldives learning and measurement advancement project (LAMP) (P172631). World Bank. View PDF Document

World Bank Group. (2022). Stakeholder engagement plan (SEP): Atoll education development project (AEDP) (P177768). Ministry of Education, Maldives. View Stakeholder Plan

No comments:

Post a Comment